“Hồi đó ông nhận tiền rồi lại ói tiền ra, chính sách đổi mới ông nghe cô Diệp nói rành rành ra đó. Ông là người rõ nhất chuyện làm thủ tục đăng ký thi của Triệu Thu.”

Ông Tôn vội vã xua tay: “Tôi không biết, tôi chả biết cái gì sất.”

Trưởng thôn gõ điếu thuốc cạch cạch: “Ông là kế toán thôn, hồ sơ giấy tờ qua tay ông hết. Lên xã người ta hỏi, ông định chối bằng đường nào?” Ông Tôn mặt xám ngoét, đành lũi cũi bám theo.

Ngày lên xã, trời u ám. Gió thổi lật trắng những vạt lá bạch đàn ven đường. Tôi bước đi, ba lô ép sát ngực, giấy báo trúng tuyển bọc ba lớp nilon nằm yên tĩnh. Bà Châu đi bên cạnh, dáng đi vững chãi. Bà mặc chiếc áo khoác vải xanh sờn màu, tóc búi gọn gàng, trông như thể sắp bước vào một trận chiến sinh tử.

Trong văn phòng ủy ban xã, người đã đông đủ. Mẹ tôi ngồi trên chiếc ghế băng dài, sắc mặt tiều tụy. Lâm Diệu Tổ đứng tựa vách tường, ánh mắt lấm lét. Trưởng thôn nhà đẻ tôi cũng có mặt, thấy tôi vào liền thở dài thườn thượt.

Cán bộ phụ trách thẩm tra là người họ Phương. Ông lật giở hồ sơ, cất giọng đều đều: “Đơn nặc danh ai gửi thì chưa truy cứu. Hôm nay chỉ làm rõ ba việc. Một, cô Lâm Triệu Thu đăng ký dự thi có tự nguyện hay không. Hai, tình trạng hôn nhân gia đình có ảnh hưởng đến việc nhập học hay không. Ba, có hành vi mạo danh, làm giả hồ sơ hay không.”

Tôi đứng thẳng người: “Tôi tự nguyện dự thi, hồ sơ hoàn toàn trung thực.”

Cán bộ Phương gật đầu: “Cô trình bày trước đi.”

Tôi bắt đầu kể, từ chuyện bị mẹ lừa đi ăn cỗ. Kể đến tiệc cưới, tôi quỳ gối van lạy giữa sân bùn đòi về, kể đến nhà họ Triệu không ép tôi động phòng, bà Châu tìm thấy sách Toán, còn hỏi tôi có muốn đi học nữa không.

Tôi kể mạch lạc, không vội vã. Cả văn phòng im phăng phắc, không ai chen ngang. Mẹ tôi ban đầu định cãi, nhưng bị bà Châu trừng mắt một cái đành ngậm miệng.

Cán bộ Phương hỏi: “Cô có thừa nhận cuộc hôn nhân này không?”

Câu hỏi như hòn đá tảng ném sầm xuống bàn. Tất cả mọi người đổ dồn ánh mắt về phía tôi.

Tôi im lặng một thoáng: “Tôi không bao giờ thừa nhận chuyện bị ép cưới là đúng đắn.”

Bà Châu siết chặt tay. Đại Trụ cúi đầu gằm gằm đứng ngoài cửa.

Tôi tiếp lời: “Nhưng tôi ghi nhận việc nhà họ Triệu đã che chở tôi trong lúc khốn cùng nhất. Bà Châu là mẹ chồng tôi, cũng là người bán lợn còng lưng nuôi tôi đi học. Anh Triệu Đại Trụ tôn trọng tôi, chưa bao giờ ép buộc tôi điều gì. Tôi có thể đứng ở đây ngày hôm nay, là nhờ có họ chống lưng dọn đường cho tôi.”

Cán bộ Phương lại hỏi: “Nếu cô đi học, quan hệ hôn nhân này giải quyết sao?”

Đại Trụ bất ngờ ngẩng phắt đầu lên: “Thưa cán bộ, cho tôi nói hai câu được không?”

Cán bộ Phương gật đầu. Đại Trụ bước vào, trong tay nắm chặt tờ giấy nháp xin ly hôn hôm bữa.

“Tôi và Triệu Thu cưới nhau, cô ấy không tình nguyện. Nếu cô ấy đi học đại học mà cần, tôi sẵn sàng ly hôn giải thoát cho cô ấy. Nếu cô ấy không ly hôn, tôi vẫn chờ. Cô ấy muốn sống sao cũng được, tôi không cản.”

Anh nói ngắc ngứ, vấp váp, nhưng không hề lảng tránh.

Văn phòng vắng lặng đến mức nghe rõ cả tiếng lật giấy loạt xoạt.

Mẹ tôi bỗng sốt sắng tru tréo: “Nghe chưa? Chính mồm chúng nó bảo hôn sự có vấn đề! Thể loại người như thế sao có thể lên học đại học được?”

Bà Châu quay ngoắt sang lườm: “Hôn sự có vấn đề là do bà lừa bán con gái, chứ nhân phẩm con Triệu Thu không hề có vấn đề.”

Mẹ tôi nghẹn họng. Cán bộ Phương nhìn bà ta: “Bà Lâm, trong đơn tố cáo bà nói Lâm Triệu Thu bất hiếu, thần kinh không ổn định, bị nhà chồng xúi giục. Bà có bằng chứng gì không?”

Ánh mắt mẹ tôi lấm lét: “Nó không nghe lời tôi, cãi nhem nhẻm vào mặt tôi, thế không phải là bất hiếu à?”

Cán bộ Phương nhíu mày: “Thi đại học là chính sách quốc gia, con cái trưởng thành có quyền tự đăng ký. Không nghe lời cản trở của bà, không đồng nghĩa với bất hiếu.”

Lâm Diệu Tổ không nhịn nổi nữa, xen vào: “Nhưng bả làm nhà tôi mang nhục, em còn bị hủy cả hôn ước vì bả đấy!”

Cán bộ Phương lừ mắt: “Cậu bị hủy hôn ước thì liên quan gì đến tư cách trúng tuyển của người ta?” Thằng Diệu Tổ câm nín.

Lúc này, trưởng thôn nhà đẻ tôi mới chịu lên tiếng: “Thưa đồng chí cán bộ, nhà họ Lâm quả thực thiên vị con trai. Chuyện lừa cái Thu đi lấy chồng, làng tôi ai cũng xì xào. Nếu cái đơn tố cáo này xuất phát từ người nhà họ, tôi thiết nghĩ chắc chắn là do thù hằn cá nhân.”

Mẹ tôi không thể tin nổi nhìn ông: “Ông trưởng thôn, sao ông lại bênh người ngoài?”

Trưởng thôn thở dài thườn thượt: “Tôi không bênh người ngoài, tôi chỉ không muốn làng mình lại mang nhục thêm lần nữa.”

Cô giáo Diệp bước lên đưa tờ giấy chứng nhận của thầy hiệu trưởng Nghiêm: “Thưa cán bộ, đây là giấy xác nhận của trường cấp ba trên thị trấn. Trong thời gian đi học, đồng chí Lâm Triệu Thu học tập xuất sắc, không có biểu hiện bất thường. Quá trình ôn thi tôi luôn theo sát phụ đạo, có thể làm chứng tư tưởng chị ấy rất ổn định, chịu khó vất vả.”