Cháu trai và cháu gái cũng về. Cháu dâu dẫn theo con nhỏ, chơi trong phòng trong. Cháu gái phụ mẹ nó nấu nướng. Ngoài phòng khách chỉ còn bốn người già chúng tôi, cộng thêm cháu trai. Tivi mở kênh kinh kịch, tiếng không lớn, giống như tấm đệm lót cho sự im lặng này.

Thức ăn lần lượt được dọn lên, cả nhà quây quần thành vòng tròn. Kiến Quốc rót rượu cho hai anh vợ, rồi rót cho tôi một ly nước hoa quả. Cậu ấy nâng ly trước, nói: “Hiếm khi người đông đủ, trước hết xin kính mẹ. Chúc mẹ sức khỏe, sống lâu trăm tuổi.” Mọi người cùng nâng ly, tôi nhấp một ngụm. Thằng hai bỏ ly xuống, hắng giọng, bảo: “Mẹ, hôm nay gọi tụi con đến, có phải mẹ có lời muốn nói? Mẹ cứ nói thẳng. Chúng con nghe đây.”

Tôi gật đầu, nói: “Gọi các anh đến, không có gì khác, chỉ là muốn người một nhà ngồi lại, nói những lời thật lòng. Dạo trước chuyện bốn mươi lăm vạn kia, làm ai nấy đều không thoải mái. Mẹ biết, thằng cả có bực, thằng hai có nghĩ ngợi. Hôm nay mẹ không cãi nhau với các anh, cũng không lôi chuyện cũ ra tính sổ. Chỉ là trải hết suy nghĩ trong lòng mẹ, nói cho rõ ràng.”

Thằng cả cúi đầu, thằng hai nhìn tôi. Kiến Quốc buông đũa, ngồi thẳng lưng. Con gái căng thẳng nhìn tôi.

“Nhà mình, bố các anh đi sớm. Mẹ một tay nuôi ba đứa khôn lớn, chưa từng hưởng phúc ngày nào. Đến lúc già, lại nương nhờ chỗ Tú Lan. Đây là số mệnh, cũng là phúc phần. Tú Lan và Kiến Quốc đối xử với mẹ thế nào, các anh cũng thấy rồi. Hai mươi lăm năm, không phải một ngày hai ngày, là hơn chín ngàn ngày. Ai trong các anh dám vỗ ngực tự xưng, có một ngày các anh chăm sóc mẹ được như thế, thì số tiền này, mẹ lập tức chia cho người đó một nửa.”

Tôi dừng lại, không ai lên tiếng.

“Không có. Mẹ không trách các anh. Các anh có gia đình của các anh, có cuộc sống của các anh. Mẹ chưa từng đòi hỏi các anh đón mẹ về. Nhưng mẹ không đòi, không có nghĩa là mẹ không thấy. Các anh có biết, mấy năm đầu ở nhà Tú Lan, mẹ hằng đêm mất ngủ, luôn thấy mình là gánh nặng không? Các anh có biết, bao nhiêu lần mẹ muốn về lại nhà cũ, cảm thấy mình không nên ăn vạ ở nhà con gái không? Là Kiến Quốc, là cậu ấy hết lần này đến lần khác nói với mẹ, mẹ cứ an tâm ở đây, chúng con có cái ăn là mẹ có cái ăn. Là cậu ấy đã coi đống xương già này của mẹ, là người của gia đình này.”

Nói đến đây, tôi liếc nhìn Kiến Quốc. Cậu ấy cụp mắt xuống, không nói gì.

“Tờ sổ tiết kiệm này, là mẹ cam tâm tình nguyện trao đi. Không ai ép, cũng chẳng ai dụ dỗ. Mẹ sống hơn tám mươi năm, không phải loại người dễ mềm lòng nhẹ dạ. Mẹ cho Kiến Quốc, không phải vì cậu ấy đối xử tốt với mẹ một ngày hai ngày, mà là cậu ấy đã đối xử tốt với mẹ hai mươi lăm năm. Ân tình này, mẹ trả, trả không hết. Nhưng nếu mẹ không bày tỏ, mẹ không qua được ải lương tâm của chính mình.”

Thằng cả cuối cùng cũng lên tiếng, giọng trầm đục: “Mẹ, sau này con đã nghĩ thông rồi. Tiền này cho em rể, con không tranh. Nhưng con cứ… cứ thấy những năm qua mình thực sự tệ quá. Mẹ nói thế này, con càng không còn mặt mũi nào.”

Tôi nhìn nó, ánh mắt dịu lại: “Thằng cả, mẹ nói những điều này, không phải để làm anh mất mặt. Anh cũng không dễ dàng gì. Lúc nhỏ nhà nghèo, anh dẫn em trai em gái, có miếng ăn cũng nhường các em trước. Lúc đó anh cũng mới mười mấy tuổi. Mẹ nhớ hết. Nhưng con người lớn lên, mỗi người một gia đình, có những cái tình không lo chu toàn được. Mẹ không trách anh, chỉ muốn anh hiểu một đạo lý: Con người sống trên đời, cái gì cũng có thể đợi, chỉ có bề hiếu thảo là không thể đợi. Đợi qua đợi lại, người mất rồi, là chẳng còn gì nữa.”

Môi thằng cả mím chặt, viền mắt lại đỏ lên. Nó bưng ly rượu, ngửa cổ, ực cạn nửa ly rượu trắng.