Lễ mừng thọ 90 tuổi của ông nội làm 24 mâm, nói thẳng nhà chúng tôi không đủ tư cách ngồi bàn tiệc. Tiệc tàn quá nửa mà không ai chịu trả tiền, cách làm của tôi sau đó khiến cả hội trường im bặt.

“Chu Cảnh Xuyên, nhà bốn người các anh, ra cái bàn góc trong cùng kia ngồi đi.”

Ông nội Chu Đức Hậu chống gậy đứng giữa sảnh, giọng không lớn, nhưng đủ khiến cả hội trường tĩnh lặng.

Hôm nay là lễ mừng thọ 90 tuổi của ông cụ, tiệc bày trọn 24 bàn tại nhà hàng Cẩm Giang. Đèn lồng đỏ treo cao, dải lụa bay phấp phới, cả căn phòng tràn ngập không khí vui mừng. Nhưng câu nói vừa rồi thốt ra, không khí như đông cứng lại.

Động tác bưng chén trà của Chu Cảnh Xuyên khựng lại. Anh ngẩng đầu nhìn ông nội, ngỡ mình nghe nhầm.

“Ông nội, ông nói gì cơ?”

“Tôi bảo, nhà các anh không đủ tư cách ngồi bàn tiệc chính.” Cây gậy của ông cụ gõ hai cái xuống sàn, “Năm xưa bố anh kém cỏi, làm mất biên chế ở nhà máy, hại tôi mất hết thể diện trước mặt đồng nghiệp cũ. Khách khứa hôm nay đều là người có máu mặt, nhà các anh ngồi đây không hợp lý.”

Bố của Chu Cảnh Xuyên – ông Chu Kiến Hoa đang ngồi cạnh, mặt đỏ lựng lên, môi run rẩy không nói được lời nào. Mẹ anh, bà Triệu Tú Lan, cúi gằm mặt, nước mắt lưng tròng. Tống Vũ Đồng – vợ anh, nắm chặt lấy tay chồng, mười ngón tay lạnh ngắt.

“Bố, hôm nay là ngày mừng thọ bố, con cháu đều có lòng hiếu thảo, sao bố lại nói những lời như vậy?” Ông Chu Kiến Hoa rốt cuộc cũng lên tiếng, giọng khàn đặc.

“Hiếu thảo?” Ông Chu Đức Hậu cười khẩy, “Anh mà có hiếu á? Một tháng anh kiếm được mấy đồng, đủ làm cái gì? Nếu không có anh cả và anh hai của anh chống đỡ, cái nhà này tan nát từ lâu rồi!”

Chu Cảnh Xuyên hít một hơi thật sâu, từ từ đứng dậy. Anh không cao lắm, tầm 1m75, mặc chiếc áo sơ mi giặt đến bạc màu, cả người trông hết sức bình thường. Nhưng lúc này, ánh mắt anh lại tĩnh lặng đến lạ.

“Ông nội, hôm nay là ngày vui của ông, cháu không muốn làm ông mất hứng,” Chu Cảnh Xuyên nói, “Nhưng nhà cháu ba người, đàng hoàng đến chúc thọ ông, ông nói như vậy, có phải hơi quá đáng rồi không?”

“Quá đáng?” Gậy của ông cụ lại gõ xuống đất, “Tôi dạy dỗ cháu nội, cần anh phải chỉ bảo à? Bố anh không dạy được anh, hôm nay tôi thay nó dạy!”

Bác cả Chu Kiến Quốc vội vàng đứng lên làm người hòa giải: “Bố, bố bớt giận, trẻ con không hiểu chuyện, bố chấp nhặt làm gì.”

Nói xong, ông ta quay sang nhìn Chu Cảnh Xuyên bằng giọng bề trên: “Cảnh Xuyên à, cháu cũng đừng cứng đầu nữa, ông nội bảo sao thì làm vậy đi. Mau đưa bố mẹ cháu ra đằng kia ngồi, đừng để khách khứa chê cười.”

Bác hai Chu Kiến Nghiệp cũng hùa theo: “Đúng đấy, đúng đấy, hôm nay là ngày vui, đừng làm mất hòa khí. Cháu ngồi đằng kia cũng thế thôi, đồ ăn mâm nào chả giống nhau.”

Chu Cảnh Xuyên nhìn hai khuôn mặt đạo đức giả trước mắt, trong lòng dâng lên một nỗi buồn nôn khó tả. Từ nhỏ đến lớn, anh đã chứng kiến quá nhiều cảnh tượng thế này. Mỗi lần họp mặt gia đình, nhà anh luôn là đối tượng bị chèn ép. Mỗi lần giao thừa, nhà anh luôn là người lủi thủi ăn mâm cơm tất niên trong góc.

Anh tưởng qua bao nhiêu năm, mình đã quen rồi. Nhưng hôm nay, trước mặt bao nhiêu họ hàng khách khứa, ông nội lại nói ra những lời cay nghiệt như vậy. Tim anh vẫn nhói đau.

“Đi thôi con.” Ông Chu Kiến Hoa kéo tay áo con trai, giọng mệt mỏi cùng cực, “Nhà mình ngồi đâu chả được.”

Chu Cảnh Xuyên nhìn bóng lưng còng xuống của bố, yết hầu giật giật, cuối cùng chẳng nói thêm lời nào. Anh đỡ mẹ, nắm tay vợ, theo bố đi về chiếc bàn ở góc khuất nhất.

Chiếc bàn đó nằm ngay gần cửa nhà vệ sinh, người ra kẻ vào, mùi vị chẳng mấy dễ chịu. Trên bàn chỉ bày vài đĩa thức ăn nguội lạnh, thậm chí nước ngọt cũng chưa được rót.

Tống Vũ Đồng rót cho mẹ chồng ly trà, nhẹ nhàng an ủi: “Mẹ, không sao đâu, cả nhà mình ở bên nhau là được rồi.”

Triệu Tú Lan lau khóe mắt, gượng cười: “Vũ Đồng nói đúng, không sao.”

Chu Cảnh Xuyên ngồi đó, nhìn hội trường ồn ào náo nhiệt, trong đầu lại hiện lên những chuyện từ nhiều năm trước. Lúc đó anh mới bảy, tám tuổi, nhà nghèo, bố làm công nhân nhà máy, mẹ ở nhà làm ruộng. Một năm nọ dịp Tết, ông nội phát lì xì cho mấy đứa cháu.

Con nhà bác cả là Chu Cảnh Huy được một nghìn tệ. Con nhà bác hai là Chu Cảnh Minh cũng được tám trăm. Đến lượt anh, ông nội rút ra tờ năm mươi tệ nhăn nhúm, ném lên bàn bảo: “Cầm lấy mua kẹo mà ăn, nhiều hơn cũng không có đâu.”

Hồi đó anh còn nhỏ, chưa hiểu chuyện, cầm được tiền còn rất vui. Sau này lớn lên mới biết, năm đó để mua cho ông nội cái tivi mới, bố anh đã phải thắt lưng buộc bụng hơn nửa năm trời. Trong khi bác cả và bác hai, đến một đôi tất cũng chưa từng mua cho ông.

Thế nhưng, ông nội vẫn coi bác cả và bác hai là niềm tự hào của mình. Vì bác cả là cán bộ nhà nước, bác hai là ông chủ mở xưởng. Chỉ có bố anh là gã công nhân mất việc.

Trong cái nhà này, nghèo chính là cái tội.

“Cảnh Xuyên, anh đang nghĩ gì thế?” Tống Vũ Đồng khẽ chạm vào tay anh.

“Không có gì,” Chu Cảnh Xuyên bừng tỉnh, “Nhớ lại mấy chuyện hồi nhỏ thôi.”

“Đừng nghĩ nữa, hôm nay mình cứ coi như đến ăn bữa cơm thôi,” Tống Vũ Đồng dịu dàng nói, “Ăn xong em đưa anh đi dạo, nghe nói gần đây mới mở một trung tâm thương mại.”

Chu Cảnh Xuyên nhìn khuôn mặt dịu hiền của vợ, trong lòng thấy ấm áp. May mắn lớn nhất đời anh là lấy được Tống Vũ Đồng. Cô không chê anh nghèo, không chê anh kém cỏi, cùng anh chịu khổ mà chưa từng mở miệng oán than một lời.

“Ừ,” anh mỉm cười, “Ăn xong mình đi dạo.”

Bữa tiệc bắt đầu. Những món ăn tinh tế được dọn lên, nhân viên phục vụ đi lại như thoi đưa giữa các bàn. Ở bàn chính, ông nội ngồi giữa, bác cả bác hai cười nói rôm rả, không ngừng chúc rượu. Những nhân vật “có máu mặt” cũng nâng ly, nói đủ lời tâng bốc. Cực kỳ náo nhiệt.

Ngược lại, bàn của gia đình Chu Cảnh Xuyên vắng vẻ, lạnh lẽo. Ngoài bốn người nhà anh, chỉ có thêm một bà cụ họ hàng xa, nghe đâu là em họ của ông nội. Bà cụ này lại rất hiền lành, liên tục gắp thức ăn cho họ.

“Ăn đi, đừng khách sáo,” bà cụ cười nói, “Người nhà cả, có gì mà phải ngại.”

Chu Cảnh Xuyên biết ơn gật đầu, gắp một miếng sườn bỏ vào bát Tống Vũ Đồng: “Em ăn nhiều một chút, dạo này em gầy đi rồi.”

Tống Vũ Đồng cười cắn một miếng sườn, ánh mắt cong cong như vầng trăng khuyết. Không khí dần dịu xuống.

Nhưng đúng lúc này, một giọng nói lạc điệu vang lên.

“Ây da, đây không phải Cảnh Xuyên sao? Sao lại ngồi tít ra đây thế này?”

Chu Cảnh Xuyên ngẩng đầu, là anh họ Chu Cảnh Huy. Hắn mặc bộ vest hàng hiệu, cổ tay đeo đồng hồ sáng loáng, tay bưng ly rượu vang, trên mặt mang theo nụ cười đắc ý.

“Anh Cảnh Huy.” Chu Cảnh Xuyên hờ hững chào một tiếng.

“Anh cứ thắc mắc sao chú mày không ra bàn tiệc chính, hóa ra là không đủ tư cách à.” Chu Cảnh Huy cố tình cao giọng, “Cũng phải thôi, bố chú đã thế kia thì chú có thể khá hơn chỗ nào được?”

Tay cầm đũa của ông Chu Kiến Hoa run lên. Sắc mặt bà Triệu Tú Lan cũng trắng bệch.

“Anh Cảnh Huy, hôm nay là ngày vui của ông, tôi không muốn cãi nhau với anh.” Chu Cảnh Xuyên bình tĩnh nói, “Nếu anh tới chúc rượu, tôi uống ly này. Nếu anh tới kiếm chuyện, xin mời anh đi cho.”