Bà giả vờ nghiêm mặt: “Con đi theo thì bán được thêm đồng nào không? Về nhà, làm nốt mấy bài toán hôm qua đi. Tí mẹ về sẽ kiểm tra.”

Tôi nghẹn ngào gật đầu.

Quá trưa, bà về. Cặp xép đầy bùn đất, tóc bết mồ hôi, tay nắm chặt một cái bọc vải cũ. Bà bước vào nhà, mở bọc vải ra. Bên trong là mớ tiền lẻ tẻ, có tờ năm trăm, tờ hai trăm, tờ một trăm ngàn vuốt nếp cẩn thận.

Bà đập xấp tiền lên bàn: “Bán được bốn triệu tám.”

Nhìn đống tiền, tim tôi như bị bóp nghẹt. Tay bà Châu vẫn còn run rẩy. Không phải vì xót con lợn. Mà là sự kích động, sự lo âu, sự đánh cược ván bài lớn nhất cuộc đời.

Bà vuốt lại cẩn thận ba triệu tiền chẵn để riêng ra: “Ngày mai Đại Trụ mang số này đưa cho chú Tôn. Chỗ còn lại, để mua sách vở, giấy bút, tem thư và dầu đèn cho con.”

Tôi há miệng nhưng cổ họng cứng đờ, không phát ra tiếng.

Đột nhiên bà lại hỏi tôi: “Con gái, vẫn muốn đi học chứ?”

Tôi giàn giụa nước mắt. Lần này tôi không trốn tránh nữa, gật đầu thật mạnh: “Muốn ạ.”

Bà Châu mỉm cười: “Thế thì học đi.”

Bên ngoài cửa sổ, chuồng lợn trống trơn. Khoảng sân này mất đi một con lợn giống, nhưng dường như lại thắp lên một ngọn đèn sáng rực.

Nhưng cả nhà tôi không ai ngờ, tiền vừa đưa đi ba ngày sau, lão Tôn kế toán lại trở mặt trắng trợn.

05

Hôm Đại Trụ mang ba triệu đi đưa, lúc về mặt mũi hớn hở. Anh kể lão Tôn nhận tiền rồi, hứa sẽ lên xã hỏi han cặn kẽ, bảo chúng tôi cứ ở nhà chờ tin tốt.

Bà Châu không nói gì thêm, chỉ dặn tôi an tâm ôn thi.

Nhưng lòng tôi cứ bồn chồn không yên. Ánh mắt ông Tôn quá ranh ma, như lươn trạch, không sao bắt thóp được.

Quả nhiên, sẩm tối ngày thứ ba, ông ta mò đến. Lần này ông ta không bước vào sân, chỉ đứng ở cửa, tay kẹp điếu thuốc.

“Đại Trụ, việc không thành rồi.”

Đại Trụ ngớ người: “Sao lại không thành?”

Ông Tôn nhả một hơi khói: “Trên xã bảo rồi, hộ khẩu không ở trong làng, bên nhà đẻ không có giấy xác nhận thì không làm giấy tờ được.”

Bà Châu từ bếp bước ra: “Thế tiền đâu?”

Ông Tôn mặt tỉnh bơ không chớp mắt: “Tiền á? Tôi chạy chọt ngược xuôi không tốn kém chắc? Mấy người tưởng cái ủy ban xã là nhà tôi mở à?”

Đại Trụ nổi nóng: “Hôm trước chú đâu có nói thế!”

Ông Tôn sa sầm mặt: “Tôi bảo chạy giúp, chứ có hứa chắc chắn là xong đâu. Mà nhà mấy người, một con dâu mới toe lại đòi thi đại học, vốn dĩ đã sai rành rành rồi.”

Tôi đứng sau lưng bà Châu, tay chân lạnh ngắt.

Ba triệu đồng. Đó là tiền bà Châu bán lợn. Là mồ hôi nước mắt cả năm trời của bà.

Bà Châu bước tới một bước: “Chú Tôn, chú trả lại tiền đây, nhà tôi không nhờ chú nữa.”

Ông Tôn cười khẩy: “Bà Châu, bà đừng có ngang ngược. Việc tôi cũng chạy rồi, công sức tôi bỏ ra, dựa vào đâu mà bắt trả?”

Ngoài cổng lại bắt đầu tụ tập người xem. Cái xóm nghèo này bé tí, chút động tĩnh nhỏ là kéo cả nửa làng ra hóng.

Có tiếng xì xào: “Bà Châu lú lẫn thật rồi, bán lợn cho con dâu đi học cơ đấy.”

“Giờ thì hay rồi, tiền mất tật mang.”

Đại Trụ đỏ gay mặt, lao lên định túm cổ áo ông ta. Bà Châu giật tay anh lại: “Không được đánh.”

Ông Tôn ỷ đông người lại càng lên mặt: “Tôi cảnh cáo cho nhà bà biết, đừng có nuôi mộng hão. Đàn bà con gái, đậu đại học thì làm được cái trò trống gì? Nó mà chuồn mất, nhà họ Triệu mấy người có mà mất cả chì lẫn chài.”

Câu nói ấy như mũi kim châm thẳng vào người tôi. Tôi lén nhìn bà Châu. Liệu bà có sợ không? Sợ tôi thi đậu thật sẽ thoát khỏi cái xó rừng này, một đi không trở lại?

Nhưng bà Châu lại quay người, cất cao giọng với đám đông: “Bà con làng xóm nghe rõ cả rồi chứ?”

Ông Tôn cau mày: “Nghe cái gì?”

Giọng bà Châu không quá lớn nhưng vô cùng rành rọt: “Ông ta nhận ba triệu của nhà tôi, hứa chạy chọt giấy tờ thi cho con dâu tôi. Giờ việc không xong, ông ta định quỵt luôn tiền!”

Ông Tôn tái mặt: “Bà đừng có ngậm máu phun người!”

“Tôi ngậm máu phun người?” Bà Châu lôi từ trong túi áo ra một tờ giấy nhàu nhĩ. Đó là giấy biên nhận lúc bà bán lợn, trên đó nguệch ngoạc mấy chữ: Bán một lợn đen, 4 triệu 8. Bà không biết chữ, nhưng hôm đó đã bắt Đại Trụ viết rõ số tiền lên.

“Hôm tôi bán lợn, bao nhiêu người trong làng nhìn thấy. Hôm sau Đại Trụ đem ba triệu sang nhà ông, vợ ông còn bảo ông đi vắng, bảo Đại Trụ cứ để tiền lên bàn. Ông dám bảo là không có chuyện đó đi?”

Trong đám đông có người lên tiếng: “Hôm đấy tôi thấy thằng Đại Trụ sang nhà ông Tôn thật.”

“Tôi cũng thấy, lúc nó đi ra thì tay không.”

Ông Tôn thẹn quá hóa rồ: “Sang nhà tôi thì chắc chắn là đưa tiền à? Chứng cứ đâu?”

Bà Châu cứng họng. Tim tôi chìm xuống.

Đúng lúc đó, một giọng nói lanh lảnh vang lên từ phía sau: “Cháu làm chứng được.”

Mọi người quay lại nhìn. Người nói là cô giáo Diệp dạy ở trường tiểu học của làng. Cô mới ngoài hai mươi, đeo kính cận tròn, tay ôm tập vở học sinh.

Cô Diệp lách qua đám đông, nhìn tôi một cái rồi quay sang ông Tôn: “Hôm đó cháu sang nhà chú mượn đồ, tình cờ thấy trên bàn có ba xấp tiền mệnh giá một trăm ngàn. Vợ chú bảo là nhà họ Triệu mang đến nhờ việc.”

Mặt ông Tôn trắng bệch: “Cô giáo Diệp, cô đừng có ăn nói lung tung.”