Xuyên vào thân xác một kế mẫu cay nghiệt, ta thức trắng đêm nấu cháo cho ba đứa trẻ.
Trưởng tử bảy tuổi nếm thử một muỗng: “Gạo hạ sớm quá.”
Thứ nữ năm tuổi khẽ nắm tay ta: “Người ngồi xuống trước đã, chớ để té ngã thêm lần nữa.”
Ấu tử ba tuổi vịn mép chum gạo trống không, thở dài thườn thượt:
“Nhà này mà không có chúng ta, sớm muộn cũng tan thành mây khói.”
Mãi về sau ta mới tỏ tường, ba đứa trẻ này: một đứa kiếp trước là ngự trù tận tụy đến kiệt lực mà chết, một đứa là nữ y bận rộn tới mức tạ thế, đứa còn lại là lão trướng phòng tính sổ cả một đời cho thiên hạ.
Nguyện vọng trước khi đầu thai của chúng lại trùng hợp đến lạ kỳ:
Tìm chốn lương thiện, an phận dưỡng già.
Nào ngờ đâu, lại sa vào tay ta.
1
Khoảnh khắc ta mở mắt, ba đứa trẻ đã tự thu xếp hành trang tề chỉnh.
Đứa lớn bảy tuổi, sau lưng đeo một bọc vải rách nát còn sạch hơn cả gương mặt nó. Thứ nữ năm tuổi ôm khư khư trong lòng chiếc niêu thuốc sứt miệng. Đứa nhỏ nhất mới lên ba, đang ngồi xổm bên ngạch cửa, tỉ mỉ đếm từng đồng tiền đồng.
Cả thảy sáu đồng.
Nó đếm xong lại đặt xuống đất, rồi lần lữa đếm lại từ đầu.
Hẳn là đang mong mỏi đếm ra được đồng thứ bảy.
Ngoài cổng có gã nam nhân vận áo lụa xám đang đứng, tay phe phẩy ba tờ văn tự.
“Xuân Nương, ấn chỉ tay rồi thì ta dắt người đi. Món nợ ba lượng sáu tiền mà trượng phu ngươi thiếu Thuận Phong Lâu sẽ có kẻ gánh thay.”
Một luồng ký ức bỗng chốc ùa vào tâm trí ta.
Thân xác này tên gọi Lâm Xuân Nương, hai mươi tư tuổi, gả vào Thẩm gia chưa đầy một năm thì phu quân bạo bệnh qua đời, để lại ba đứa con riêng cùng một món nợ thuốc men chồng chất.
Thân thể đói lả đến bủn rủn, ban nãy trèo lên chái nhà lấy rau khô phơi dở, hoa mắt chóng mặt rồi ngã nhào xuống đất.
Tỉnh lại, linh hồn đã hoán đổi thành ta.
Kiếp trước ta vốn làm công việc nghiên cứu phối phương bánh ngọt nơi xưởng thực phẩm, sửa đổi công thức tới tận canh ba, ký ức sau cùng chỉ còn tiếng bác tuần phiên hỏi sao ta vẫn chưa chịu về nghỉ.
Nghĩ lại, quả thực nên nghe lời can ngăn sớm hơn.
“Còn lần chần nỗi gì?” Gã nam nhân giục giã, “Đều là chốn tử tế cả. Trường An vào tửu lầu học nghề, Hạnh Nhi sang nhà quyền quý hưởng phúc, còn Tiểu Mãn đưa tới điền trang, áo cơm không lo.”
Ta chìa tay đòi văn tự.
Gã cười khẩy: “Phải thế chứ. Ngươi dẫu sao cũng chỉ là mẹ kế, nuôi nấng chúng tới bước đường này đã là hết tình cạn nghĩa.”
Ta rũ mắt nhìn.
Mặt chữ nhận biết được chừng bảy tám phần, đập vào mắt rõ nhất là ba điều: tuyệt không được chuộc thân, sống chết mặc bay, tiền công làm ra trước hết phải khấu trừ vào chi phí cơm nước chỗ ở.
Ta ngước mắt, hỏi đứa lớn: “Ngươi có biết trên này viết những gì chăng?”
Thẩm Trường An siết chặt bọc hành lý, trầm mặc không đáp.
Hạnh Nhi kéo đệ đệ lui về sau lưng mình một bước.
Tiểu Mãn ngừng đếm tiền, ngẩng khuôn mặt non nớt lên, thanh âm the the: “Con ăn ít lắm mà.”
Sáu đồng tiền đồng kia vẫn nằm ngay ngắn bên chân nó.
Ta đè mấy tờ văn tự lên gối, xé toạc từng mảnh một.
Nụ cười trên mặt gã nam nhân lập tức đông cứng.
“Lâm Xuân Nương!”
“Nhị thúc, trên văn khế nợ còn năm mươi ngày nữa mới tới hạn kỳ, cớ sao hôm nay thúc lại nôn nóng đến vậy?”
“Ngươi trả nổi chắc?”
“Tới kỳ hạn không trả nổi, hẵng cầm khế nợ tới nói chuyện. Hôm nay, không một ai được phép rời khỏi đây.”
Gã vươn tay toan đoạt lấy, Thẩm Trường An bỗng nhiên lao mình ra chắn ngang.
Một đứa trẻ thân hình chỉ ngang tầm bệ bếp, vậy mà phản xạ đầu tiên lại là giơ cánh tay che chắn đầu cho ta.
Lòng ta dấy lên từng cơn chua xót, liền kéo nó về phía sau, vớ lấy cây chổi dựng cạnh cửa.
Nhị thúc vừa mắng nhiếc om sòm vừa lùi dần ra khỏi viện, buông lời đe dọa rằng sớm muộn gì ta cũng phải quỳ gối cầu xin gã.
Ta khép chặt cửa viện, tựa lưng vào then gỗ thở dốc hồi lâu.
Ba đứa trẻ đứng nép đằng xa, tựa như đang nơm nớp chờ đợi mệnh lệnh tiếp theo của ta.
Nguyên chủ chuỗi ngày qua chịu muôn vàn cơ cực, cũng chẳng tiếc lời trút giận lên đầu chúng. Nào là mắng chúng là gánh nặng liên lụy, bắt Trường An gánh nước nặng nhọc, lại còn tin vào lời đường mật “gửi đi mới có đường sống” của gã Nhị thúc kia.
Mối nghi kỵ này, há có thể xé vài mảnh giấy là xóa sạch được tì vết.
Ta ngồi thụp xuống, quét từng mảnh giấy vụn vào chậu than.
“Trước kia ta từng buông lời cay nghiệt, làm nhiều điều sai quấy. Từ nay về sau các ngươi cứ nhìn ta hành sự, không cần vội tin ngay.”
Tiểu Mãn nhìn ngọn lửa bập bùng, lí nhí hỏi: “Hôm nay thật sự không phải đi ư?”
“Hôm nay không phải đi. Ngày mai cũng không.”
Thằng bé quay sang nhìn huynh trưởng, khóe môi giật giật, không thốt nên lời.
Ta lùng sục khắp nhà, chỉ gom được nửa vốc gạo cũ cùng một mẩu củ cải khô, bèn đun nửa nồi nước rồi trút gạo vào.
Trường An đứng bên cạnh nhìn thật lâu, rốt cuộc không nhịn được bèn cất lời: “Nước còn chưa sôi.”
“Rồi sẽ chín cả thôi.”
“Gạo thô phải ngâm trước mới không hao tổn củi lửa. Người nấu như vậy, ngoài thì nát bấy mà trong ruột vẫn còn sượng.”
Ta liếc nhìn nó một cái.
Nó lập tức cúi gằm mặt: “Trước kia phụ thân từng dạy thế.”
Hạnh Nhi kéo góc tay áo ta, ra hiệu bảo ta ngồi xuống, rồi đặt hai ngón tay mảnh khảnh lên cổ tay ta.
Thế bộ bắt mạch ấy đoan trang, thuần thục đến dị thường.
“Người hãy nghỉ ngơi trước đi. Hơi nóng trên người vẫn chưa tan đâu.”
Tiểu Mãn thở dài, chia sáu đồng tiền đồng thành hai phần.
“Bốn văn mua gạo, hai văn giữ lại phòng thân.”
Ta nhìn đứa này, rồi lại ngó sang đứa kia.
Ngọn lửa trong bếp lò nổ tanh tách một tiếng.
Cớ sự làm sao thế này?
Ánh mắt ba đứa trẻ nhìn ta, cớ sao lại giống hệt ánh mắt tổ mẫu nhìn ta mỗi bận ta thức thâu đêm đến vậy?
2
Ta đem chiếc trâm bạc sau cùng đi đổi lấy gạo và dầu.
Thím Lê xóm giềng đi cùng ta. Hay tin ta đã xé bỏ mấy tờ văn tự bán con, thím liền nhét vội vào lòng ta hai miếng đậu phụ, tuyệt nhiên chẳng gặng hỏi nửa lời thừa thãi.
Trên đường về, có kẻ xì xào bảo ta làm bộ làm tịch làm phúc làm đức, bán con không thành rồi thế nào cũng lôi chúng ra trút cơn thịnh nộ.
Thím Lê định xắn tay áo mắng trả, ta vội kéo thím lại.
Những lời cay độc kia, nguyên chủ quả thực từng nói ra miệng.
Về nhà sửa đổi từng chút một, há chẳng hơn đứng giữa chốn phố chợ đôi co cùng phường miệng lưỡi thế gian.
Bữa tối, bốn người quây quần bên chiếc bàn con. Trường An múc phần cháo đặc cho đệ đệ, Hạnh Nhi nhường miếng đậu phụ cho ta, hai đứa nó lại tự bưng bát nước cháo loãng.
Ta đổi lại từng bát một:
“Mỗi người một bát, chẳng ai hơn ai.”
Chúng đưa mắt nhìn nhau.
Tiểu Mãn bưng bát lên, thoạt đầu chỉ nhấp từng ngụm nhỏ, uống được hai ngụm bỗng nhiên vùi cả khuôn mặt vào trong miệng bát.
Ta sợ nó bỏng, vội vươn tay đỡ lấy.
Thế nhưng bờ vai nó lại khẽ rụt lại một nhịp.
Ta dừng tay giữa chừng, đổi sang cầm giẻ lau vệt nước loang trên bàn.
“Chậm thôi, trong nồi vẫn còn.”
Kỳ thực trong nồi làm gì còn hạt nào nữa.
Ta châm thêm nước sôi, khuấy nhẹ đôi hồi rồi múc ra bát ngồi uống bồi cùng chúng.
Đêm hôm đó, ta chợt tỉnh giấc bởi tiếng tranh biện khe khẽ.
Gian phòng bên cạnh le lói ánh đèn, ba đứa trẻ đang chen chúc ngồi trước ngọn đèn dầu hạt đậu.
Trường An lên tiếng trước: “Nồi cháo hôm nay thực làm uổng phí lương thực.”
Hạnh Nhi can gián: “Huynh bớt soi mói đi. Bản thân người đứng còn chẳng vững, vậy mà vẫn còn nhớ đun nước ấm rửa chân cho Tiểu Mãn đấy thôi.”
“Ta chỉ là không đành lòng nhìn hạt gạo chịu cảnh đày đọa như thế.”
Tiểu Mãn vỗ đét xuống mặt bàn:
“Nói chuyện tiền nong trước đã! Người mang trâm đi cầm được một trăm bảy mươi văn, mua gạo, mua dầu, lại thỉnh lang trung xem vết thương do ngã, tính ra tiêu tốn mất sáu mươi ba văn. Cứ theo đà tiêu pha này, chưa tới cuối tháng e rằng đã đứt bữa.”
Đứa bé ba tuổi, giọng sữa còn chưa dứt, mà kê khai sổ sách rành mạch y như chủ nợ đòi tiền.
Ta nín thở lắng nghe.
Trường An khoanh chân ngồi thẳng: “Ta đến tửu lầu cũng chẳng phải không có lối thoát. Tùy tiện thi thố đôi ba ngón nghề, kiếm miếng cơm ăn đâu có gì khó.”
“Huynh lại muốn đi ư?” Hạnh Nhi thanh âm bỗng chốc the thé, “Kiếp trước sáu mươi sáu tuổi, đứng xào nấu suốt tám canh giờ, ngã quỵ trước bếp lò mà miệng vẫn còn nơm nớp lo lỡ mất cung yến. Kiếp này mới lên bảy, huynh lại toan dấn thân vào đó nữa sao?”
Gian phòng bỗng chốc rơi vào tĩnh lặng.
Ta ở ngoài này cũng chết lặng theo.
Tiểu Mãn ủ rũ rũ đầu: “Đã ước định rồi, kiếp này chỉ cầu no bụng, tuyệt chẳng màng thế sự.”
