Tôi được học bài bản các môn cơ bản của nội khoa, ngoại khoa, phụ sản và nhi khoa.
Lại còn được học về vệ sinh công cộng, phòng chống dịch bệnh-những thứ mà trong sổ tay bác sĩ chân đất chỉ có vài trang giấy, ở đây lại được triển khai thành những cuốn giáo trình dày cộm.
Nền tảng kiến thức của tôi yếu hơn đa số mọi người trong lớp.
Học sinh từ thành phố lên đều có bằng cấp ba, có người thậm chí từng học qua trường vệ sinh.
Còn tôi chỉ có ba năm học trường tư thục và một lớp đào tạo bác sĩ chân đất mà thôi.
Nhưng kinh nghiệm lâm sàng của tôi lại nhiều hơn tất cả bọn họ.
Ba năm tự mình hành nghề trong hốc núi, các loại bệnh tôi từng gặp, các ca cấp cứu tôi từng xử lý đều nhiều hơn những gì họ đọc được trong sách vở.
Giáo sư Mạnh, người dạy môn phụ sản, lần đầu thấy tôi thực hành đã đập bàn ngay tại chỗ.
“Ai dạy cái thủ thuật đỡ đẻ này cho học viên này vậy?!” Trợ giảng bên cạnh giật mình: “Là Tống Quế Trân, đến từ công xã Thanh Sơn ạ.
” Giáo sư Mạnh nhìn chằm chằm tôi hồi lâu, rồi bỗng nhiên mỉm cười.
“Thủ thuật tốt lắm.
Căn bản vững vàng, ứng biến linh hoạt.
Cô đỡ đẻ cho bao nhiêu đứa trẻ ở trong núi rồi?” “Bốn mươi bảy đứa ạ.
” “Có lần nào xảy ra chuyện không?” “Có một ca ngôi thai ngược, tôi xử lý chưa tốt nên đứa bé ra đời bị thiếu oxy, phải cấp cứu hơn mười phút mới khóc được.
Sau đó đi tái khám thì không để lại di chứng gì.
Nhưng tôi vẫn luôn ghi nhớ bài học đó ạ.
” Giáo sư Mạnh gật đầu.
“Bốn mươi bảy ca.
Thật đáng nể.
Có những người tốt nghiệp trường vệ sinh năm năm trời còn chẳng đỡ đẻ nhiều bằng cô.
” Bà giữ tôi lại làm trợ lý ngoài giờ cho mình.
Khi kỳ tu nghiệp sắp kết thúc, có một chuyện nằm ngoài dự đoán xảy ra.
Giáo sư Mạnh gọi tôi đến nói chuyện.
“Quế Trân này, cô có biết không, bệnh viện phụ sản tỉnh đang chuẩn bị thực hiện một dự án đào tạo vệ sinh phụ sản nông thôn.
Họ đang cần một người có kinh nghiệm thực tế tại cơ sở để làm nòng cốt.
” Bà nhìn tôi: “Tôi đã tiến cử cô.
” Tôi ngẩn người.
“Dự án này do Sở Y tế tỉnh đứng đầu, mục tiêu là trong ba năm sẽ đào tạo một ngàn cô đỡ và nhân viên vệ sinh phụ sản nông thôn.
Những kinh nghiệm mà cô có được trong núi chính là thứ dự án này cần nhất.
” Bà ngập ngừng một chút.
“Cô không chỉ là một bác sĩ giỏi đâu Quế Trân ạ.
Cô còn có thể đào tạo ra nhiều bác sĩ giỏi hơn nữa.
Trong núi vẫn còn hàng trăm hàng nghìn người phụ nữ giống cô năm xưa, đứng ngoài phòng sinh mà không đợi được bác sĩ.
Một mình cô cứu không xuể, nhưng cô có thể dạy ra một trăm, một nghìn người biết cứu người.
” Tối hôm đó, tôi ngồi trên giường ký túc xá, ôm đầu gối suy nghĩ thật lâu.
Tôi nhớ về mẹ mình.
Lúc sinh tôi, mẹ bị băng huyết mà cả thôn không có lấy một bác sĩ.
Tôi nhớ tới sản phụ khó đẻ ở công xã Thanh Sơn năm nào.
Mẹ chồng cô ấy bảo “đứa lớn không giữ được thì thôi”.
Tôi nhớ về bốn mươi bảy đứa trẻ đã ra đời từ đôi tay mình.
Đứa nào cũng bình an.
Thế nhưng ở những nơi tôi không với tới thì sao? Những nơi mà núi non hiểm trở không thể băng qua được thì sao? Một mình tôi, có thể đỡ được bao nhiêu đứa trẻ? Có thể cứu được bao nhiêu sản phụ? Nhưng nếu tôi dạy cho một trăm người – Vậy thì sẽ có một trăm người như tôi.
— Ngày kết thúc khóa tu nghiệp, trường có tổ chức một buổi tuyên dương nhỏ.
Tôi đạt hạng nhất trong bài kiểm tra tốt nghiệp.
Giáo sư Mạnh đích thân trao chứng nhận cho tôi.
Bà đứng trên bục phát biểu một bài.
Tôi ghi nhớ suốt cả cuộc đời.
“Đồng chí Tống Quế Trân, ngày đến là người có nền tảng yếu nhất, nhưng ngày đi lại là người có thành tích xuất sắc nhất.
Bạn ấy đã dùng một năm để đi hết con đường mà người khác mất ba năm.
Không phải vì bạn ấy thông minh hơn người, mà vì bạn ấy hiểu rõ hơn bất kỳ ai – tri thức chính là chỗ dựa duy nhất của mình.
” “Tôi hy vọng mỗi sinh viên ngồi đây đều ghi nhớ – giá trị của một người không được định nghĩa bởi xuất thân, bởi hôn nhân hay bởi người chồng của mình.
Mà nó do chính bản thân người đó định nghĩa.
” Tiếng vỗ tay dưới khán đài vang dội cả hội trường.
Đào Mẫn ngồi ở hàng thứ hai, vỗ tay nhiệt tình nhất, trên mặt đầm đìa nước mắt.
Tôi đứng trên sân khấu, nâng niu tấm bằng chứng nhận trong tay, nhìn xuống những gương mặt trẻ trung và cả những người lớn tuổi bên dưới.
Tôi bỗng nhớ lại bốn năm trước, ngay trước cửa Hội Phụ nữ huyện, trong những ánh mắt dòm ngó kia, có loại ánh nhìn mà tôi đã quá đỗi quen thuộc– “Đàn bà con gái, làm ầm ĩ cái gì chứ?” Tôi cúi đầu nhìn tấm bằng trong tay.
Bây giờ, chẳng còn ai dám nói với tôi câu đó nữa.
— 14 Mùa xuân năm sáu bảy.
Triệu Trường Phong chuyển đi khoản tiền cuối cùng – một trăm bảy mươi tư đồng ba hào.
Bốn năm.
Anh đã trả xong nợ.
Bốn năm.
Đúng bằng khoảng thời gian Quế Trân từng đợi anh.
Đêm đó sau khi gửi tiền xong, anh ngồi trong ký túc xá, trước mặt trải sẵn một tờ giấy trắng.
Anh muốn viết một lá thư cho Quế Trân.
Muốn báo cho cô biết, nợ đã trả xong.
Nhưng rồi sau đó thì sao? Anh nhấc bút lên.
Chỉ mới viết được hai chữ “Quế Trân” đã vội dừng lại.
Chiến hữu cũ là anh Chu bưng ca sắt bước vào, thấy anh cứ thẫn thờ nhìn tờ giấy trắng.
“Lại viết à? Đây là lá thứ mấy trong tháng này rồi?” Triệu Trường Phong đẩy tờ giấy sang một bên.
“Đừng đùa tôi nữa.
” Anh Chu thở dài, ngồi xuống đối diện anh.